Jeltje Baas-Venema
Een eerdere serie portretten is die met mijn moeder Eva als onderwerp. Zij poseerde voor mij. Al kijkend schilderde ik en maakte ik mijn eigen werkelijkheid die lijkt op wat ik gezien heb, maar meer wil zijn dan de afbeelding, meer wil vangen dan de impressie: een werkelijkheid die tegelijk ook mijn eigen herinneringen met zich mee draagt, het gezicht van nu laat opdoemen en tegelijkertijd het verleden laat herleven. De dunne, schrale manier van schilderen in lagen geeft door een netwerk van veegjes de broze, verouderde huid weer.
Het portret is een onderwerp van alle tijden, maar blijft voor de maker, het model en de toeschouwer aantrekkelijk. Het verkennen/ aftasten van vorm, sfeer en uitstraling van een mens is vaak nog spannender dan het verkennen van dezelfde factoren in een landschap: er zit een verborgen innerlijk achter dat naast de herkenbaarheid verbeeld moet worden.
 |
 |
 |
 |
In 2011, in maart, schilderde ik over de aardbevingen in Canterbury, Nieuw-Zeeland. Deze schilderijen waren te zien op de Souza-expositie (25 jarig bestaan schilderscollectief) in het CBK te Emmen. De drie schilderijen vormen een drieluik. Dit drieluik is geïnspireerd door de persoonlijke ervaringen met de schade veroorzaakt door de aardbeving (7.1 op de schaal van Richter) op 4 september 2010 in Darfield, Canterbury, Nieuw Zeeland. Mijn dochter woonde in Darfield, enkele kilometers van het epicentrum. Een aardbeving is altijd een angstaanjagende ervaring, maar iedereen was zeer opgelucht dat door een combinatie van de tijd (4.35 am) en de bouwvoorschriften er geen doden te betreuren waren en slechts enkele gewonden.
De 6.3 aardbeving op 22 februari 2011 met als epicentrum het centrum van Christchurch had ondanks de relatief lage Richter kracht helaas een veel verwoestender uitwerking. Onvoorstelbare schade in seconden, 181 doden (grotendeels van twee ingestorte gebouwen), vele gewonden en de electriciteit, waterleiding en riolering grotendeels vernietigd. Het hele centrum van de stad was afgesloten vanwege het instortingsgevaar en er zijn 1000 gebouwen afgebroken alleen al in het centrum. De combinatie van zeer dichtbij, zeer ondiep, een ongewoon grote verticale versnelling en de richting van de aardbeving zorgde voor een vernietigende kracht veel groter dan de Richter schaal doet vermoeden. Voor een uitleg zie http://www.youtube.com/watch?v=aaA1nxYVi6k
Uiteraard leefde ik weer mee, dit keer vanuit Nederland via nieuws, foto's en video's. De schilderijen waren in 2011 te zien op de tentoonstelling in het CBK Emmen, in De Fabriek. En later ook voor KEA in de Residentie van de Ambassadeur van Nieuw Zeeland te Wassenaar. Het drieluik is tentoongesteld om in gedachten te zijn bij de mensen die geleden hebben door de verwoestende aardbevingen in Canterbury. Het was een ramp die nog steeds niet te bevatten is, die zoveel levens heeft gekost, delen van de prachtige Garden City heeft vernietigd, zoveel huizen en historische gebouwen heeft vernield. Voor mij leek het alsof de prachtige Nieuw Zeelandse landschappen die ik zo graag schilderde in mijn gedachten waren bedekt en vernield door puin en brokstukken, dus schilderde ik dat.
De eerste afbraak van een vernield historisch gebouw die ik zag was de Home Bush Homestead in Darfield. In Christchurch en daarbuiten zijn duizenden gebouwen en huizen afgebroken en honderdduizenden gerepareerd. De februari 2011 aardbeving en de naschokken heeft duizenden mensen getroffen. We lezen altijd over naschokken na een aardbeving en we denken 'wat naar' en dat dat na een paar dagen wel over is. Naschokken voor de Canterbury aardbevingen duurden maanden/jaren en we praten over meer dan 10000 naschokken die langzamerhand minder heftig werden.
Het linkergedeelte van het drieluik gaat over de in beweging gekomen Port Hills. Het middendeel symboliseert de hermetisch afgesloten vernielde binnenstad en de omgekomen inwoners. Het rechter gedeelte gaat over de puinhopen van alle verwoeste gebouwen en de verloren historie. In de achtergrond is nog een glimp zichtbaar van het normale prachtige landschap.
Jeltje Baas (1944) schildert portretten, landschappen, koeien op doek, panelen en vliegers. Ze ontving haar kunst acedemie opleiding aan de Academie Minerva te Groningen (2000). Ze heeft haar schilderijen geexposeerd in Nederland sinds 1990 en Nieuw Zeeland sinds 2000. Haar vliegers zijn in vele landen te bewonderen geweest; Nederland, Nieuw Zeeland, Engeland, Italie, Belgie, Quatar.